Ochrona komputerów

Strategia »najnowsze i najlepsze« jest jedynym sposobem wspierania krytycznych systemów pecetów
Komputer osobisty, potocznie nazywany pecetem (personal computer – PC), okazał się niezwykle przydatny w przemysłowych systemach sterujących. PC pod wieloma względami jest lepszy od tradycyjnego PLC na przykład jest w stanie wykonywać skomplikowane obliczenia, łączyć się ze światem zewnętrznym, oferować bogaty i funkcjonalny interfejs operatora oraz zbierać i analizować dane w czasie rzeczywistym. Poprzez zastosowanie emulacyjnego oprogramowania PLC pecety mogą nawet wykonywać rzeczy, które tradycyjnie były domeną PLC. Możliwości te sprawiają, że PC jest nieodzowną częścią wielu przemysłowych systemów.
Jednakże jest jedna duża wada stosowania PC w systemach przemysłowych. Cykl życia zarówno oprogramowania, jak i sprzętu jest znacznie krótszy niż typowych przemysłowych urządzeń i systemów sterujących. Większość elektrozaworów, przetworników, rozruszników silników itd., które były instalowane w 1994 roku, pracuje do dzisiaj. Ponadto, wiele PLC używanych w roku 1994 jest w dalszym ciągu dostępnych na rynku (lub przynajmniej serwisowanych). Jednakże w 1994 r. najlepszy PC miał procesor Intel 386 i system operacyjny MS-DOS. Wiele kompilatorów oraz standardowych interfejsów operatorskich, które pracowały na tych systemach, zostało przekonwertowanych do systemów operacyjnych Microsoft Windows. Oprócz tego obecnie wiele nowych procesorów nie jest nawet w stanie wykonywać starych systemów operacyjnych MS-DOS, nie mówiąc już o tym, że znalezienie osoby, która potrafiłaby skutecznie pracować w środowisku MS-DOS, graniczy z cudem. Co można zrobić, aby przedłużyć życie pecetów? Przedstawiamy kilka strategii wspomagających, które można zastosować:
Strategia 1. – Przetrzymać. W tej strategii przemysłowe PC nie są ochraniane żadnymi dodatkowymi zabezpieczeniami. Chociaż istnieją kopie zapasowe oprogramowania, nie zapewnia się żadnego dodatkowego wsparcia. Jest to najtańsza strategia i najłatwiejsza do wdrożenia, ale PC przetrwa maksymalnie cztery lata.
Strategia 2. – „Zamrożenie” technologii. W tej strategii kupuje się dokładne kopie zastosowanych PC i wyposaża je we właściwe oprogramowanie i urządzenia. Sprzęt i oprogramowanie nie jest aktualizowane, tylko po prostu „zastyga” w czasie. Jest to średnio kosztowna strategia, za pomocą której można przedłużyć życie sterowania pecetami do 10 lat.
Strategia 3. – Najnowsze i najlepsze. Po upłynięciu ustalonych przedziałów czasowych (2–4 lata) stary sprzęt i oprogramowanie są całkowicie wymieniane na nowy sprzęt i nowe oprogramowanie. Uiszczane są wszelkie opłaty należne OEM, instaluje się aktualizacje oprogramowania i aktualizuje nowy kod. Jest to najbardziej kosztowna strategia, ale gwarantuje, że sterowanie pecetami będzie trwać wiecznie.
Która ze strategii byłaby najlepsza? Odpowiedź zależy od tego, jak ważny jest system oraz ile ma przetrwać. Metoda na „przetrzymanie” sprawdza się tylko w przypadku większości niekrytycznych, mniej ważnych lub krótkotrwałych systemów funkcjonujących w zakładzie. Niestety jest ona powszechnie stosowana. Chociaż strategia „zamrażania technologii” jest lepsza niż „przetrzymania” w przypadku systemów krytycznych, jest ona tylko odwleczeniem w czasie nieuchronnego. Pewnego dnia sterowanie oparte na PC trzeba będzie wymienić. Niechętnie, po gorzkich doświadczeniach, wiele firm uświadomiło sobie, że strategia „najnowsze i najlepsze” jest jedynym sposobem wspierania krytycznych systemów PC. Kluczem do skutecznej ochrony pecetów jest profesjonalizm w dziedzinie sterowania. Dyrekcja może wybrać to, co pozornie wydaje się najtańsze i najłatwiejsze, ale to profesjonaliści od sterowania powinni opowiadać się za tym, co będzie najlepszym długoterminowym rozwiązaniem dla systemów. Poprzez zastosowanie narzędzi do analizy kosztów oraz uczciwego dialogu można ustanowić odpowiednie wsparcie dla PC. Zastosowanie odpowiedniej strategii utrzymania systemów może zapewnić, że PC będą chronione przez wiele lat.
Opinie przedstawione na tej kolumnie nie muszą być zgodne ze stanowiskiem Control Engineering czy Reed Business Information.

Paul Karnopp jest inżynierem z 18-letnim doświadczeniem w wielu gałęziach przemysłu.