Wojciech Szczepka, specjalista ds. systemów sterowania numerycznego CNC w firmie Siemens
Główne regulacje związane z bezpieczeństwem maszyn opierają się na unijnej dyrektywie maszynowej WE/42/2006. Najprostszą, chociaż nie jedyną, ścieżką uzyskania bezpiecznej maszyny jest postępowanie projektowe stosujące normy. Proces uzyskania bezpieczeństwa został zdefiniowany w dyrektywie i opisany w normach. Zadaniem projektanta jest stosowanie norm zharmonizowanych z dyrektywą maszynową. Cały proces kończy się nadaniem oznaczenia CE i wystawieniem deklaracji zgodności produktu maszyny z dyrektywą. Bezpieczna maszyna definiowana jest jako taka, która niesie ze sobą ryzyko wystąpienia urazu lub wypadku na tzw. akceptowalnym poziomie. Proces oceny i analizy ryzyka, jakie maszyna stwarza dla otoczenia (obsługi, środowiska lub innych maszyn itp.), został szczegółowo opisany w normie PN-EN 12100 ?Ogólne zasady projektowania ? Ocena ryzyka i zmniejszenie ryzyka?. Działania projektowe podzielono tam na trzy grupy: bezpieczne projektowanie, zastosowanie środków technicznych, informacja użytkownika o ryzyku pozostałym.
Bezpieczne projektowanie zakłada powstanie konstrukcji lub rozwiązania ?genetycznie? bezpiecznego, czyli bezpiecznego samego w sobie. Przykładem jest projektowanie maszyn wyposażonych w skuteczne osłony, ochraniające użytkownika przed ruchomymi elementami maszyn.
Celem użycia środków technicznych jest dodatkowe obniżanie ryzyka urazu lub awarii. Istnieje bardzo szeroka gama środków technicznych, które mogą zostać użyte do tego celu, a wybór powinien wynikać z analizy ryzyka.
Ostatnim krokiem jest poinformowanie użytkownika o ryzyku resztkowym. Zawsze istnieje zagrożenie, które może powodować awarie lub urazy powstałe np. w wyniku użytkowania maszyny niezgodnie z przeznaczeniem lub instrukcją obsługi.
Przedstawiony proces osiągania bezpieczeństwa przy projektowaniu i konstrukcji maszyn jest procesem iteracyjnym. Może się okazać, że pomimo zachowania właściwych reguł nie został zapewniony odpowiedni poziom bezpieczeństwa. W takim przypadku należy powtórzyć cały proces.
