PLM – cyfrowe zarządzanie życiem produktu

Procesy wytwórcze są coraz bardziej złożone i rozproszone. Częste interakcje powodują szybki wzrost liczby projektów, procesów i informacji biznesowych, które rozproszone zespoły muszą porządkować pod kątem ważności oraz zarządzać nimi przez cały cykl życia produktów. I tu wkraczają systemy PLM, które wspomagają zarządzanie życiem produktu – od powstania koncepcji przez fazę projektową i etap produkcji aż po wycofanie z użycia i utylizację.
Globalizacja, oznaczająca coraz łatwiejszy dostęp do nowych, coraz bardziej konkurencyjnych rynków wymusza na producentach szybsze reagowanie na popyt, krótszy czas wprowadzania produktu na rynek, lepszą jakość, nowatorski, nietuzinkowy design… Jedynie dzięki zaawansowanym narzędziom IT producenci mogą sprostać współczesnym wyzwaniom.
PLM (Product Lifecycle Management – zarządzanie cyklem życia produktu) to nie tylko system ITułatwiający pracę projektantom. To strategia biznesowa i informacyjna, która umożliwia przedsiębiorstwom tworzenie globalnych sieci danych, niezbędnych przy tworzeniu i dostarczaniu produktów światowej klasy na konkurencyjne rynki.
Strategia zarządzania cyklem życia produktu zapewnia innowację, rozwój, wsparcie oraz likwidację produktów w szeroko rozumianym łańcuchu wartości. Jako strategia biznesowa – umożliwia wykorzystanie najlepszych praktyk przyspieszających wprowadzanie produktu na rynek, z ograniczeniem kosztów oraz zwiększeniem przychodów. Jako strategia informacyjna – zapewnia rozproszonym globalnie zespołom wspólny dostęp do pojedynczego repozytorium wiedzy o produkcie i procesach, prowadzenie wirtualnej współpracy i udostępnianie danych w czasie rzeczywistym. Zarządzanie cyklem życia produktu może zostać wykorzystane do integracji wielu systemów niezbędnych w danym projekcie, łącząc wiedzę i rozszerzając okres przydatności takich inwestycji.
W oczach analityków
PLM stopniowo staje się obowiązkowym komponentem systemów zarządzania zakładami przemysłowymi. Ułatwia i przyspiesza projektowanie nowych produktów oraz rozwój dotychczasowej oferty, co pozytywnie wpływa na konkurencyjność firm i sprzyja wprowadzaniu innowacji. Analitycy Frost & Sullivan prognozowali w 2012 r. wzrost rynku PLM w Europie w latach 20102017 z 2,64 mld euro do 4,33 mld euro. Warunkiem koniecznym do spełnienia tej prognozy jest jednak zapewnienie przez dostawców oprogramowania PLM takich rozwiązań, dzięki którym integracja aplikacji z innymi używanymi w danym zakładzie będzie możliwa i łatwa.
W I połowie 2011 r. firma badawcza IDC Manufacturing Insigths opublikowała ranking dostawców oprogramowania PLM. W grupie narzędzi wspomagających projektowanie (CAD, CAM i CAE) za liderów uznano firmy Autodesk, Dassault Systèmes, PTC oraz Siemens PLM. W zakresie oprogramowania dla produkcji dyskretnej czołową pozycję zajmowały Siemens PLM oraz Dassault Systèmes. Z kolei w segmencie narzędzi dla produkcji procesowej liderem był Oracle. Układ sił od tego czasu trochę się zmienił, ale czołówka została ta sama.
Na początku 2013 r. firma konsultingowo-badawcza CIMdata Inc., specjalizująca się w analizach strategicznego zarządzania z wykorzystaniem PLM, ogłosiła wyniki swojej analizy globalnego rynku PLM. Według jej badań nadal w czołówce rynku PLM jest Siemens – po raz 12. z rzędu uznany za lidera w dziedzinie przemysłowych systemów zbiorowego zarządzania definicją produktu cPDm (collaborative
Product Definition Management). W tym samym rankingu Siemens od ośmiu lat zajmuje pierwsze miejsce w segmencie cyfrowego wytwarzania.
Według pięcioletnich prognoz CIMdata segment cPDm będzie charakteryzował się złożonym rocznym wskaźnikiem wzrostu (CAGR) na poziomie 7,5%, co oznacza (biorąc pod uwagę sumę inwestycji w zakresie oprogramowania i usług) wzrost wartości rynku cPDm do 16,2 mld USD do 2017 r. W przypadku cyfrowego wytwarzania CIMdata przewiduje stabilny wzrost w ciągu najbliższych pięciu lat w tempie powyżej 7% (CAGR). Ogólnie CIMdata prognozuje, że wzrost w segmencie rozwiązań PLM głównego nurtu w horyzoncie pięcioletnim, mierzony wskaźnikiem CAGR, wyniesie ponad 8%, a udział tych rozwiązań w najważniejszych inwestycjach przedsiębiorstw będzie się zwiększał.
Z kolei według firmy badawczej IDC (raport „Technology Selection: Worldwide Product Life-Cycle Management Applications 20112015 Forecast”, październik 2011 r.) do roku 2015 wartość globalnego rynku oprogramowania PLM wzrośnie do 20,5 mld USD. Jeszcze do niedawna PLM pozostawał niemal wyłączną domeną dużych firm, głównie ze względu na wysokie koszty i doświadczenia z wdrażaniem i utrzymaniem systemów. Obecnie po narzędzia PLM sięgają także mniejsze firmy, które zamierzają konkurować na globalnych rynkach. Według IDC najsilniejszym wzrostem charakteryzuje się rynek PLM dla produkcji dyskretnej.
Korzyści z PLM
W warunkach wychodzącej z recesji gospodarki skuteczność działań zmierzających do opracowywania nowych produktów będzie coraz bardziej zależeć od zastosowania zaawansowanych narzędzi IT, takich jak oprogramowanie PLM. Rosnącą rolę będą również odgrywać aplikacje umożliwiające współpracę wszystkich podmiotów zaangażowanych w proces rozwojowy, dzielenie się przez nie aktualizacjami, ponowne wykorzystywanie danych oraz usprawnianie procesów. To jeden z kluczowych wniosków opublikowanego w 2011 r. raportu Harvard Business Review. Sponsorowane przez Siemens PLM Software badanie ponad 1200 firm z całego świata potwierdza, jak ważną rolę pełnią obecnie systemy PLM w poprawie wydajności procesów badawczych, rozwojowych oraz projektowych.
System PLM wspomaga pracę inżynierów, konstruktorów, technologów i menedżerów już od etapu koncepcji produktu przez projektowanie, zarządzanie zmianami, fazę produkcji i kontrolę jakości, a następnie obsługę i konserwację aż do wycofania produktu z użycia. W zależności od branży, w jakiej działa przedsiębiorstwo, wykorzystywane mogą być różne komponenty systemu PLM. Na przykład przedsiębiorstwa budowlane i konstrukcyjne stosować będą przede wszystkim rozwiązania do zarządzania projektami i dokumentacją techniczną. Ale już firmy farmaceutyczne czy chemiczne będą kłaść nacisk na wspomaganie procesów z obszaru zarządzania kontrolą jakości, produktami niebezpiecznymi, bezpieczeństwem i higieną pracy czy ochroną środowiska.
Systemy PLM zapewniają znaczną redukcję czasu wprowadzenia produktu na rynek (time to market), umożliwiając skrócenie średnio o 20% czasu potrzebnego na realizacjęstandardowych projektów oraz średnio o 40% w przypadku nowych projektów. Z kolei pełny monitoring kosztów realizacji projektu zapewnia kontrolę budżetu projektu i podjęcie stosownych działań w momencie zagrożeń budżetowych.
Prekursorami w wykorzystaniu systemów PLM były branże lotnicza i samochodowa, które muszą najszybciej reagować na ciągle zmieniające się preferencje klientów i radzić sobie z rosnącymi kosztami. Obecnie można zaobserwować zainteresowanie systemami tej klasy coraz szerszej grupy przedsiębiorstw, np. z branż elektronicznej czy maszynowej. Podstawową korzyścią z PLM jest bowiem integracja pełnej wiedzy na temat wytwarzanych towarów. Prawie każdy międzynarodowy koncern mający w Polsce swoje oddziały stosuje takie rozwiązania. A i polscy producenci coraz chętniej po nie sięgają.
Model cloud computing
Cloud computing, czyli model usług przetwarzania w chmurze (prywatnej, publicznej lub hybrydowej) dynamicznie wchodzi do każdej dziedziny informatyki. Dostawcy systemów PLM poddali się fali najnowszych trendów i zaadaptowali na własne potrzeby model cloud computing. Według firmy Autodesk: „Zarówno aplikacje symulacyjne, jak i PLM w dużej mierze będą wykorzystywały nową funkcję, jaką jest możliwość przetwarzania w chmurze”.
Badani przez IDC Manufacturing Insights w 2011 r. producenci (raport „Business Strategy: Cloud Computing in Manufacturing”, czerwiec 2011 r.) zidentyfikowali trzy główne korzyści biznesowe systemów opartych na przetwarzaniu w chmurze. Są to:

  • zmniejszenie całkowitych kosztów zakupu sprzętu,
  • poprawa wydajności personelu IT i poziomu usług świadczonych użytkownikom,
  • obniżenie całkowitych kosztów zakupu i utrzymania licencji oprogramowania.

Tymczasem jednak ankietowani przez redakcję MSI Polska dostawcy (raport MSI Polska, grudzień 2012 r.) zapytani o oferowanie oprogramowania w modelu cloud computing w większości odpowiadali przecząco. Jedynie dwie firmy potwierdziły istnienie takiego modelu w ich ofercie.
Przyszłość PLM
Co jeszcze czeka systemy PLM? Analitycy wśród najważniejszych trendów wymieniają integrację PLM z systemami klasy MES i ERP. „Zazwyczaj najdroższe i najbardziej czasochłonne w procesie wytwarzania jest przejście z fazy projektowania do fazy produkcji” – pisali analitycy firmy Gartner w biuletynie badawczym ze stycznia 2007 r. „Umiejętność sprzężenia obu tych faz w ramach procesów produkcyjnych umożliwia ciągłe usprawnianie zarówno obszaru projektowania, jak i produkcji”.
Podobnie większość specjalistów z branży przemysłowej przekonuje, że integracja systemów PLM i MES niesie wiele korzyści, m.in. wcześniejsze wykrywanie problemów w procesie produkcji oraz zapewnienie zgodności z przepisami dzięki mechanizmom śledzenia podzespołów i produktów. Z kolei integracja Z ERP oznacza pełną kontrolę nad kosztami produkcji.
Rynek PLM rozwija się szybciej niż rynek innych kategorii oprogramowania dla przedsiębiorstw – twierdzą analitycy. PLM bowiem otwiera drogę do innowacji, błyskawicznego rozwoju i… dominacji w branży.
CE