Koszty i ryzyko projektu pod kontrolą

Do zmniejszenia ryzyka projektowego, zarówno po stronie realizacji inwestycji, czyli w przedsiębiorstwach z sektora inżynierii i budownictwa, jak i po stronie właścicieli zakładów, niezbędne jest możliwie wczesne i dokładne szacowanie kosztów. Przy całościowym zarządzaniu wydatkami inwestycyjnymi projektu potrzebne jest dostosowanie zakresu projektu i szacowanie. W jaki sposób można to osiągnąć?
Ostatnie odkrycia złóż ropy naftowej i gazu głównie w Ameryce Północnej, ale i na całym świecie poważnie wpłynęły na zmiany w dynamice dostaw tych surowców – oddzieliły ceny gazu od cen ropy i w rezultacie wpłynęły na przyrost popytu na główne aktywa kapitałowe. Efektem jest wzrost w sektorze inżynierii i budownictwa oraz poprawa koniunktury w tej branży przemysłu, a wraz z nią boom inwestycyjny.
Jednym z najistotniejszych czynników, które mogą zakłócić przebieg realizacji inwestycji, jest długotrwała eskalacja kosztów. Dwa projekty o największym znaczeniu, które znacznie przekroczyły szacowane koszty, to Gorgon i Wheatstone Liquefied Natural Gas (LNG) w Australii. To tylko przykłady dwóch największych. Aby przezwyciężyć wyzwania związane z nadmiernym wzrostem kosztów projektu, konieczne jest nowe podejście.
Podejście FEED
Jednym z pierwszych i najważniejszych obszarów komunikacji między przedstawicielami branży inżynierii i budownictwa oraz właścicielami zakładów przemysłowych jest zakres projektu. Podczas tegorocznej konferencji Engineering and Construction Contracting (ECC) uczestnicy stwierdzili, że istotnym wyzwaniem w branży jest m.in. identyfikacja niezgodności dotyczących zakresu projektu. Ważnym sposobem komunikacji pomiędzy inżynierem i klientem oraz jednym z głównych narzędzi przy podejściu do projektowania Front-End Engineering Design (FEED) jest diagram przepływu procesu (ang. Process Flow Diagram – PFD). PFD oraz koncepcja projektupodlegają transformacji w momencie, w którym właściciele projektu zmieniają jego kryteria i cele.
Ważnym wyzwaniem na tym etapie procesu projektowania jest jego finansowanie. Wywołuje ono presję, która powoduje, że zespoły inżynierów zaczynają od uszczegółowienia projektu, zanim zastosowane zostanie podejście FEED i zanim ostatecznie zostanie określony zakres projektowy. Oznacza to z jednej strony marnowanie wysiłku inżynierów, a z drugiej wpływa na zmienność kosztów projektu.
Kolejnym wyzwaniem jest przyzwyczajenie do tradycyjnych sposobów szacowania podczas wyliczania dużej liczby elementów, które zwykle wychodzą poza szczegółowy zakres działań projektowych, takich jak schematy orurowania i oprzyrządowania (ang. Piping & Instrumentation Diagram – P&ID) oraz tworzenie modelu 3D. Zespół zajmujący się szacowaniem musi uwolnić się od tego rodzaju podejścia. Obecnie, przy wykorzystaniu podejścia FEED, możliwe jest osiągnięcie dokładności szacowania na poziomie +/- 15% w oparciu tylko o 20% zrealizowanej pracy inżynierskiej i przede wszystkim na podstawie listy najważniejszych elementów wyposażenia.
Zastosowanie oprogramowania z najnowszymi metodami szacowania rezultatów ekonomicznych w podejściu FEED znacznie poprawia projekty inżynierskie dzięki ulepszonej komunikacji we wczesnej fazie projektu, zapewnieniu dostosowania do koncepcyjnych zmian w inżynierii rozwiązania oraz minimalizacji ryzyka projektowego i niepewności. Wspomniane narzędzia programowe, w oparciu o zakres modelu inżynierskiego procesu, mogą pomóc dokładnie przewidzieć całkowite koszty projektu z dokładnością do 10–15% całości, ułatwić ocenę dodatkowego lub obniżonego zakresu, pomóc porównać koszty w oparciu o podobne projekty i ocenę alternatywnych rozwiązań, takich jak wytwarzanie na miejscu lub budowa z gotowych prefabrykatów. Oprogramowanie w ramach jednego systemu zapewnia jednolitą podstawę szacowania kosztów, umożliwiającą stopniowe uszczegółowienie, od fazy wstępnej wykonalności do realizacji budowy.
<—newpage—>Zastosowanie najlepszych praktyk
Projekty, które odznaczają się najlepszym wskaźnikiem kosztów, mają kilka charakterystycznych cech:

  • Zastosowanie przez inwestora i firmę wykonawczą tego samego oprogramowania z branży inżynierii i budownictwa – wówczas zakres i wymagania dotyczące zasobów mogą być komunikowane w sposób przejrzysty przez system oprogramowania i przekazywane w sposób jednoznaczny pomiędzy inwestorem operatorem a wykonawcą. Inwestor może wówczas porównywać równoważne oferty i być pewnym, że uwzględniony został pełen zakres wymagań;
  • Wykorzystanie systemu szacowania, który może być zintegrowany ze środowiskiem modelowania procesów i oprogramowaniem dostarczającym rezultaty dla FEED. Takie podejście pozwala na szybkie dokonanie ponownej oceny w oparciu o szacowanie koncepcyjnych zmian inżynierskich, zapewniając spójność zarządzania zmianą w projekcie;
  • Zastosowanie tej samej platformy oceny od fazy wstępnego szacowania możliwości do oceny szczegółowej. Takie podejście może pomóc zwiększyć wydajność estymatora nawet o 80%.

Najnowocześniejsze oprogramowanie służące do szacowania wskaźników ekonomicznych umożliwia wykorzystanie go w zróżnicowanych środowiskach (z punktu widzenia stosowanych rozwiązań inżynierskich), dla różnych struktur kosztowych po stronie wykonawcy, podwykonawców, zmiennej wydajności pracy, wielu zespołów zajmujących się szacowaniem, konstrukcji modułowych i z uwzględnieniem wielu innych czynników. Spełnia także specjalne wymagania dotyczące szacowania dużych projektów, takich jak morskie platformy wydobywcze, LNG i duże projekty zakładów budowanych od podstaw. Uwzględnia również projekty o nieznanym stopniu złożoności, które muszą być modelowane za pomocą oprogramowania, w zakresie wykorzystania sprzętu i stosowanych materiałów, a także liczby poszczególnych składników kosztowych, wymagających podziału na wiele zespołów ds. szacowania oraz integracji z systemami zarządzania projektami.
Pakiet oprogramowania aspenONE Engineering jest rozwiązaniem zintegrowanym z cyklem życia projektu, od koncepcji do uruchomienia zakładu i rozpoczęcia jego działania, umożliwia inżynierom modelowanie, tworzenie i eksploatację bezpiecznych, konkurencyjnych i bardziej niezawodnych instalacji procesowych. Firmy są w stanie obniżyć koszty inwestycyjne i operacyjne, zwiększyć wydajność i jakość rozwiązań inżynierskich, a także skrócić czas wprowadzania produktów na rynek, uzyskując okres zwrotu z inwestycji liczony w miesiącach zamiast w latach.
Wiele firm wdrożyło oprogramowanie narzędziowe AspenTech’s Aspen Economic Evaluation, umożliwiające przeprowadzenie szybkiej oceny projektów inwestycyjnych na wczesnym etapie procesu projektowania, wykonanie estymacji we wczesnym studium wykonalności, zapewniające wzrost produktywności i dokładniejsze szacowanie, o mniejszej zmienności.
Aspen Capital Cost Estimator (ACCE) to system oceny w oparciu o model pozyskiwania wiedzy inżynierskiej według koncepcji „engineer in a box”. Jest używany do oszacowania projektów inwestycyjnych dowolnej wielkości i szeroko stosowany w całej branży procesowej zarówno do koncepcyjnego, jak i szczegółowego szacowania. Aspen Process Economic Analyzer korzysta z tego samego modelu, jest zintegrowany z powszechnie stosowanym oprogramowaniem do symulacji procesu (Aspen Aspen Plus i HYSYS) we wczesnym etapie oceny ekonomicznej alternatyw procesowych, obejmującym szacowanie kosztów inwestycyjnych (CAPEX), kosztów operacyjnych (OPEX) i całkowitego zwrotu z inwestycji projektu aż do oceny wpływu decyzji procesowych na cykl życia ekonomicznego podczas projektowania koncepcyjnego.
ACCE dostarcza branży rzetelnych i wyczerpujących informacji, służących wzrostowi kapitału i pozwalających określać zakres projektu dzięki aktualizowanym co roku, wbudowanym modelom konstrukcyjnym i danym kosztowym. Aktualizacja obejmuje scenariusze zmiany lokalizacji projektowanego obiektu z jednego miejsca do drugiego, ustalanie rentowności wprowadzania nowych produktów na rynek oraz zmiany możliwości produkcyjnych. Szacunki tworzone przez oprogramowanie w przypadku zależności wyłącznie od listy instalacji oparte są na informacjach dotyczących kosztów nowego wyposażenia wykorzystywanego w nowych procesach, a także elementów infrastruktury, takich jak rurociągi, oprzyrządowanie, praca na miejscu i praca związana z projektowaniem i budową oraz wymagane zasoby.
Aby zilustrować skuteczność takich narzędzi, warto wspomnieć o zlokalizowanym na Bliskim Wschodzie projekcie Sadara o wartości 20 mld dolarów. Zastosowano w nim oprogramowanie Aspen Economic Evaluation, umożliwiające ocenę koncepcyjną dla podejścia FEED, dokonując szacowania nakładów projektowych w podziale na pięć zespołów. Z kolei ogromne amerykańskie przedsiębiorstwo chemiczne poprawiło wskaźnik IPA (wskaźnik firmy analitycznej  Independent Project Analysis, określający efektywność kapitałową projektów) poprzez standaryzację w oparciu o Aspen Economics, dzięki czemu duża amerykańska firma inżynieryjno-budowlana udoskonaliła szacowanie wydajności zespołu o 83%.
<—newpage—>Oprogramowanie do szacowania kosztów kapitału zapewnia dokładne i wiarygodne wyniki poprzez:

  • maksymalizację wykorzystania kapitału firmy i zmniejszenie ryzyka projektu dzięki poprawie przewidywalności szacunków i wcześniejszemu dostarczaniu danych szacunkowych potrzebnych podczas akceptacji wydatków (ang. Authorisation-For-Expenditure – AFE) w projektowaniu procesów,
  • dostarczanie wartości szacunkowych związanych z procesami projektowania, zamawiania i budowy (ang. Engineering, Procurement, Construction – EPC) w ułamku czasu wymaganego w tradycyjnie stosowanych metodach, zmniejszając ryzyko i pozwalając osobom zaangażowanym w te procesy bardziej efektywnie wykorzystywać swój czas,
  • przewidywanie konsekwencji finansowych podejmowanych decyzji,
  • precyzyjne i przewidywalne szacunki kosztów z błędem w zakresie 1015% rzeczywistych kosztów,
  • zapewnienie zestandaryzowanych informacji przekazywanych w całej organizacji,
  • zwiększenie liczby realizowanych projektów, wymagających zaangażowania kapitału przy zachowaniu zatrudnienia personelu na niezmienionym poziomie.

Wartość efektywnego podejmowania decyzji
Świadome zrozumienie ekonomii związanej z alternatywami w inżynierii poprawia proces koncepcyjnego projektowania.
Do tych ważnych alternatyw należą decyzje dotyczące technologii, wydajności, konfiguracji procesu, wykorzystania energii, surowców i harmonogramu projektu. Należy pamiętać, że wpływ decyzji podejmowanych podczas procesu projektowania na ekonomię firm jest długotrwały.
Dzięki jednej platformie informatycznej, służącej do oceny ekonomicznej cyklu projektowania w sektorze inżynierii i budownictwa, możliwe jest szacowanie kosztów od fazy koncepcyjnej do szczegółowych kosztorysów. Wartością takiego podejścia opartego na modelu jest to, że osoby zaangażowane w proces szacowania mogą skupić się na głównych elementach instalacji, które znacząco przyczyniają się do kosztów i nie muszą poświęcać swojego czasu na dokładne wyliczanie wielu wartości branych pod uwagę w podejściu FEED. Jeśli to samo oprogramowanie używane jest w sposób przejrzysty zarówno przez właściciela, jak i inżyniera, komunikacja dotycząca zakresu projektu i jego kontrola są znacznie bardziej przejrzyste i spójne.
Szersze zrozumienie i przyjęcie tej zaawansowanej metody szacowania pozwoli decydentom szybko i pewnie oraz na wczesnym etapie procesu projektowania ocenić projekty inwestycyjne związane z zaangażowaniem kapitału. Dzięki wykorzystaniu odpowiednich narzędzi i własnym zdolnościom kierownicy projektów mogą utrzymywać w ryzach koszty kapitałowe w przemyśle, a dzięki temu zmniejszać niepewność prowadzonych przez siebie projektów oraz potencjalne ryzyko.
Autor: Katarzyna Kulik pełni funkcję Business Consultanta w firmie AspenTech.