ISO 10218:2025 wyznacza nowy standard bezpieczeństwa robotów przemysłowych
Pytania dotyczące zaktualizowanej normy bezpieczeństwa robotów ISO 10218:2025 pojawiają się coraz częściej w branży robotyki. Szczególne zainteresowanie budzą wymagania związane z oznakowaniem CE w Europie, ponieważ norma ta stanowi podstawowy standard bezpieczeństwa dla robotów przemysłowych w ramach europejskiego systemu certyfikacji.
Nowa wersja normy będzie obowiązkowa dla produktów oznaczonych znakiem CE zgodnie z nowym Rozporządzeniem Maszynowym Unii Europejskiej. Choć formalne przejście na nowe przepisy planowane jest około 2027 roku, słaba koniunktura w europejskim przemyśle oraz rosnące koszty dostosowania – szczególnie dla małych i średnich przedsiębiorstw – mogą opóźnić pełne wdrożenie.
W przeciwieństwie do Europy, gdzie spełnienie wymagań jest obowiązkowe, odpowiednik normy w Stanach Zjednoczonych ma charakter dobrowolny. W praktyce jednak zgodność z nią pozostaje konieczna z punktu widzenia biznesowego.
Najwięksi światowi producenci robotów deklarują gotowość do wdrożenia nowych wymagań, natomiast wielu średnich i rozwijających się dostawców nadal wykazuje istotne braki. W efekcie nowe przepisy mogą dodatkowo umocnić pozycję liderów rynku oraz utrudnić ekspansję firmom, które nie zdążą odpowiednio się przygotować.
Trwa transformacja przepisów w Europie
Europejski system regulacyjny przechodzi obecnie istotną zmianę. Dotychczas obowiązująca Dyrektywa Maszynowa 2006/42/WE zostanie 20 stycznia 2027 roku zastąpiona przez Rozporządzenie Maszynowe UE 2023/1230.
Nadal jednak nie wiadomo, kiedy norma ISO 10218:2025 zostanie oficjalnie opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (OJEU). Jest to niezbędny etap, aby norma uzyskała pełną moc prawną w ramach nowych przepisów i stała się obowiązkowym wymogiem przy wprowadzaniu robotów przemysłowych na rynek europejski.
Historia pokazuje, że proces harmonizacji nie przebiega szybko. Poprzednia edycja normy z 2011 roku została formalnie zharmonizowana dopiero ponad rok po jej publikacji. Jeżeli podobny harmonogram zostanie zachowany również tym razem, pełne wejście w życie normy może nastąpić dopiero po planowanym terminie zmian legislacyjnych.
Stany Zjednoczone stawiają na dobrowolność
W USA organizacja A3 Association wraz z American National Standards Institute (ANSI) opublikowała we wrześniu 2025 roku zaktualizowaną normę R15.06-2025, dostosowaną do międzynarodowych wymagań ISO.
Amerykańskie normy ANSI mają jednak charakter dobrowolny i nie stanowią formalnego warunku dopuszczenia produktów do sprzedaży. Mimo to wielu dużych odbiorców przemysłowych oraz integratorów systemów wymaga zgodności z normami ANSI/RIA już na etapie przetargów.
Dodatkowo amerykańska administracja odpowiedzialna za bezpieczeństwo pracy (OSHA) często wykorzystuje te standardy jako punkt odniesienia podczas kontroli oraz postępowań po wypadkach. W praktyce oznacza to, że producenci planujący działalność na rynku amerykańskim również muszą zapewnić zgodność swoich rozwiązań z nowymi wymaganiami.
Słabsza koniunktura utrudnia wdrażanie zmian
Europejski rynek robotów przemysłowych funkcjonuje obecnie w warunkach ograniczonego popytu. W latach 2023–2025 rynek odnotował spadki, głównie wskutek spowolnienia produkcji przemysłowej oraz słabej kondycji sektora motoryzacyjnego.
Przedsiębiorstwa ostrożniej podejmują decyzje inwestycyjne, a szczególnie małe i średnie firmy odczuwają presję kosztową.
Dostosowanie produktów do wymagań ISO 10218:2025 oznacza dla producentów robotów dodatkowe nakłady na badania, rozwój i certyfikację. Firmy, które sprawnie przeprowadzą ten proces, mogą jednak uzyskać przewagę konkurencyjną wraz z odbudową popytu oraz rosnącym znaczeniem bezpieczeństwa w zakładach przemysłowych.
Również rynek amerykański stopniowo odbudowuje się od drugiej połowy 2025 roku, jednak tempo wzrostu nadal ograniczają napięcia geopolityczne oraz wysokie ceny energii.
Gotowość producentów jest bardzo zróżnicowana
Analizy przeprowadzone wśród producentów robotów wskazują na wyraźne różnice w stopniu przygotowania do nowych wymagań.
Najlepiej przygotowani są globalni liderzy rynku oraz czołowi producenci robotów współpracujących (cobotów). Firmy te od dawna śledzą proces zmian i deklarują pełną gotowość do wdrożenia nowych norm.
Znacznie gorzej wygląda sytuacja średnich producentów oraz nowych uczestników rynku. Nawet część europejskich przedsiębiorstw nie zna jeszcze wszystkich szczegółowych wymagań normy ISO 10218:2025.
Największe wyzwania stoją natomiast przed producentami z Azji, zwłaszcza z Chin, którzy planują wejście lub rozwój działalności w Europie. Dla wielu z nich koszty badań, rozwoju oraz dostosowania produktów do nowych wymagań okazują się znacznie wyższe od wcześniejszych założeń.
Nowe przepisy mogą zmienić układ sił na rynku
Jeżeli norma ISO 10218:2025 zostanie formalnie wdrożona zgodnie z planem przed 2027 rokiem, największymi beneficjentami będą uznani światowi producenci robotów. Dysponują oni odpowiednimi zasobami, doświadczeniem oraz zapleczem organizacyjnym umożliwiającym szybkie dostosowanie produktów.
Dla nowych producentów, szczególnie z Azji, nowe wymagania mogą stać się istotną barierą utrudniającą ekspansję na rynek europejski.
Eksperci zwracają jednak uwagę, że słaba kondycja europejskiego przemysłu oraz rosnące koszty dla sektora MŚP mogą przesunąć pełne wdrożenie nowych przepisów poza rok 2027.
Na rynku amerykańskim dominującą pozycję nadal zajmują uznani producenci, tacy jak Fanuc. Nowe wymagania bezpieczeństwa będą stanowiły dodatkowe wyzwanie dla nowych dostawców, obok już istniejących barier związanych z cłami czy niepewnością geopolityczną.
Nowa norma stanie się elementem przewagi konkurencyjnej
Kierunek zmian wydaje się jednoznaczny. ISO 10218:2025 wprowadza bardziej rygorystyczne wymagania dotyczące bezpieczeństwa robotów przemysłowych, które w długiej perspektywie powinny zwiększyć bezpieczeństwo użytkowników oraz niezawodność instalacji.
Choć termin pełnego wdrożenia nowych przepisów pozostaje niepewny, producenci oraz integratorzy systemów automatyki powinni już dziś traktować przygotowania jako element strategii rozwoju, a nie jedynie obowiązek związany z uzyskaniem zgodności z przepisami.