Seminarium Building Open Systems 2005 w Krakowie

    19 kwietnia 2005 r.
    W dniu 19 kwietnia 2005 r. odbyło się w Auli Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie trzecie już międzynarodowe seminarium poświęcone technologii systemów otwartych w automatyce budynków pod nazwą Building Open Systems 2005. Patronat honorowy nad seminarium sprawowali Prezydent Miasta Krakowa prof. dr hab. Jacek Majchrowski oraz Rektor Akademii Górniczo-Hutniczej prof. dr hab. inż. Ryszard Tadeusiewicz. Obejmując swoim patronatem Seminarium na wniosek Jego Magnificencji, Prezydent Miasta Krakowa z uznaniem przyjął incjatywę i osiągnięcia krakowskiego środowiska naukowego i przemysłowego, dzięki którym Kraków stał się aktywnym i uznanym ośrodkiem w dziedzinie nowoczesnych technologii automatyki budynków i został na stałe już włączony do europejskiej mapy imprez naukowo-technicznych poświęconych tej tematyce.
    Seminaria AGH na temat „Inteligentnych Budynków” mają w Krakowie swoją wieloletnią tradycję. Pierwsze seminarium poświęcone tej nowej dziedzinie, zorganizowane w inicjatywy Akademii Górniczo-Hutniczej i krakowskiego środowiska inwestycyjnego, odbyło się w Willi Decjusza w roku 1999, również pod patronatem Prezydenta Miasta Krakowa. Następne seminaria, już pod nazwą Open Systems odbywały się w latach 2000 i 2002 w Akademii Górniczo- Hutniczej. Każde kolejne seminarium przybliżało uczestnikom trendy oraz najnowsze rozwiązania techniczne i organizacyjne stosowane w branży automatyki budynków. Tradycyjnie prezentowane są także najnowsze krajowe wdrożenia w tej dziedzinie.
    Tegoroczny cykl seminariów Building Open Systems 2005 jest międzynarodową, ogólnoświatową inicjatywą środowisk rozwijających zastosowania otwartych systemów automatyki budynków bazujących na standardzie LonWorks. Seminaria obejmują swoim zakresem trzy kontynenty: Europę, Azję i Amerykę. W Europie seminaria odbywały się od początku lutego do końca maja w 22 miastach w 18 państwach. W naszej części Europy, Kraków był jedynym miastem, które dzięki inicjatywie lokalnego środowiska naukowo-technicznego zostało wybrane na miejsce przeprowadzenia seminarium. Wśród organizatorów całego europejskiego cyklu Building Open Systems 2005 wymienić należy: Stowarzyszenie LonMark International oraz firmy Echelon, Tour Andover Controls, Belden CDT, EBV, Elka Elektronik, Gesytec, Kieback&Peter, Loytec, Record, grupa Infranet Partners i SVEA. Seminarium w Krakowie zorganizowane zostało dzięki inicjatywie, zaangażowaniu i współpracy Akademii Górniczo-Hutniczej, Stowarzyszenia Polska Grupa Użytkowników Technologii LonWorks, w szczególności takich jego członków jak Philips Lighting Polska i Wago Polska, krakowskiej firmy Unicard, a także Krakowskiego Konsorcjum Automatyki Budynków w składzie Elektroinstal, KrakPoż, Elster, Proteko, ZSK i ZDANiA. Seminarium objęte było także patronatem medialnym takich branżowych wydawnictw i serwisów internetowych jak Control Engineering Polska, Automatyka-OnLine, Elektroinstalator, Pomiary Automatyka Robotyka PAR i Radioelektronik.
    Gościem honorowym seminarium był Pan dr Juergen Hertel, wieloletni dyrektor Echelon Europe odpowiedzialny za Europę Środkowo-Wschodnią, współzałożyciel i członek zarządu niemieckiego stowarzyszenia użytkowników technologii LonWorks – prężnej organizacji LNO a także członek rady dyrektorów LonMark International. Dr Hertel już po raz trzeci gościł w Krakowie z okazji semiarium poświęconego systemom otwartym bazującym na technologii LonWorks. Na seminarium gościli także przedstawiciele wszystkich firm sponsorujących Europejski cykl Building Open Systems 2005. Gościmi specjalymi seminarium byli również inż. Marek Nurek – Kierownik Administracji Kampusu im. 600-lecia Odnowienia Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz mgr inż. Michał Przybylski z firmy Dalkia Poznań, którzy przyjęli zaproszenie organizatorów seminarium do wygłoszenia referatów dotyczących rzeczywistych doświadczeń wdrożeniowo – eksploatacyjnych z wprowadzania systemów otwartych w swoich instytucjach.
    Uczestników seminarium powitał w Auli AGH Jego Magnificencja Rektor AGH prof. dr hab. inż. Ryszard Tadeusiewicz. Jego Magnificencja przypomniał misję i rolę Akademii w rozwoju nowych dziedzin wiedzy i wyraził zadowolenie z tak dużego zainteresowania tegorocznym Seminarium, co bez wątpienia dowodzi pozycji Akademii w dziedzinie automatyki budynków. Życząc uczestnikom owocnych obrad, Jego Magnificencja życzył również projektantom i twórcom systemów automatyki budynków, aby pozostawali w pamięci inwestorów i użytkowników nowoczesnych budynków wyłącznie w postaci dobrego wspomnienia, podobnie jak rozpływający się na samym końcu szeroki uśmiech znikającego kota z „Alicji w krainie czarów”. Jak pokazują doświadczenia wdrożeniowe i eksploatacyjne jest to wyzwanie niezwykle trudne i chyba możliwe do osiągnięcia tylko dzięki idei otwartości systemów automatyki stwierdził moderator seminarium mgr inż. Paweł Kwasnowski dziękując Jego Magnificencji za otwarcie i wprowadzenie do seminarium.
    Moderatorem Seminarium był mgr inż. Paweł Kwasnowski, starszy wykładowca w Katedrze Automatyki Napędu i Urządzeń Przemysłowych AGH, prezes zarządu Zakładu Doświadczalnego Aparatury Naukowej i Automatyki, AGH a także współorganizator Polskiego Stowarzyszenia Użytkowników Technologii LonWorks PLUG, członek Komitetu Technicznego nr 173 poświęconego Elektronicznym Systemom Budynkowym Polskiego Komitetu Normalizacyjnego oraz delegat PKN do Komitetu Technicznego nr 247 zajmującego się Automatyzacją Budynków w Europejskim Komitecie Normalizacyjnym.
    Goście zagraniczni wygłaszali referaty w języku angielskim. Dla większości referatów przygotowane zostały polskojęzyczne prezentacje wyświetlane równocześnie na drugim ekranie.
    Pierwsze dwa referaty wygłosił dr Juergen Hertel w imieniu organizacji LonMark International. W referacie „Trendy w automatyce budynków” wykładowca zwrócił szczególną uwagę na powody poszukiwania nowych rozwiązań w automatyce budynków oraz wątpliwości właścicieli, inwestorów, integratorów, wykonawców i zarządców budynków związane z pojęciem otwartości systemu. Omówione zostały szczegółowo cechy otwartych i firmowych systemów automatyki oraz korzyści wynikające z otwartości. Do ważnych trendów, które można zaobserwować w branży można bez wątpienia zaliczyć znaczące postępy w zakresie standaryzacji, zwłaszcza protokołów komunikacyjnych i specyfikacji funkcji systemów, a także łatwość realizacji systemów zintegrowanych w skali globalnej z wykorzystaniem Internetu. W drugim referacie pt. „Potrzeba integracji” prelegent zwrócił uwagę na zdolność współczesnych systemów otwartych do integracji zadań wielu systemów budynkowych w ramach jednego sprzętowego, rozproszonego systemu sterowania, bazującego na standardach zapewniających „zdolność do współdziałania”, co jest chyba najlepszym tłumaczeniem angielskiego pojęcia „interoperability”. W drugiej części referatu zaprezenowane zostały szczegółowe zalecenia organizacji LonMark International dla uzyskania tej podstawowej własności (interoperability) elementów, z których mogą być budowane systemy otwarte. Mówca zauważył, że dzięki Stowarzyszeniu PLUG polskie środowisko automatyki budynków jest obecne i czynnie uczestniczy w pracach standaryzacyjnych i promocyjnych rozwijających obszary zastosowań systemów otwartych.
    Kolejny referat wygłosił prezes zarządu firmy Tour Andover Controls – mgr inż. Jacek Łukaszewski. Referat pt. „Zalety systemów otwartych” stanowił niejako rozwinięcie wystąpień poprzednika i na przykładach wdrożeń zrealizowanych przez firmę TAC pokazywał skalę integracji systemów, ich własności i korzyści dla użytkownika. Wykładowca podjął próbę odpowiedzi na pytanie jakie są warunki ugruntowania pozycji systemów otwartych na rynku i stwierdził, że jedyną miarą sukcesu systemu otwartego są rzeczywiste, wymierne korzyści finansowe, które system otwarty może zapewnić użytkownikowi w okresie eksploatacji.
    Następny referat pt.”Zarządzanie dowolnego środowiska skądkolwiek” wygłosił pan Werner Meyer reprezentujący szwajcarską firmę Record zajmującą się automatycznymi drzwiami. Prelegent zwrócił uwagę na atrakcyjne możliwości zdalnego monitorowania i sterowania budynków wynikające z zastosowania istniejącej światowej infrastruktury Internetu. Dla potwierdzenia swojej tezy pan Meyer połączył się (z wykorzystaniem dostarczonego przez organizatorów do Auli radiowego punktu dostępowego) z lokalną siecią sterującą w swojej macierzystej firmie i zaprezentował monitoring i zdalne sterowanie przykładowym przejściem z jednoczesną wizualizacją stanu przejścia za pośrednictwem kamery internetowej.
    W kolejnym referacie pt. „Elastyczność – wsparcie dynamiki biznesu” wygłoszonym w imieniu grupy srebnych sponsorów europejskiego cyklu semiariów (firmy Elka elektronik, Gesytec, SVEA, EBV Elektronik, Belden CDT, Infranet Partners i Loytec) pan Paweł Kwasnowski przedstawił metodykę przygotowania współczesnego budynku biurowego do zmieniających się potrzeb nowych najemców w zakresie powierzchi i funkcjonalności poprzez odpowiednie zdefniowanie stref i ich potencjalnych funkcji związane z modułową konstrukcją budynku. Odpowiednio przygotowany i zrealizowany projekt instalacji elektrycznych i sterujących umożliwa tanie dostosowywanie powierzchi biurowych do nowych potrzeb bez konieczności wykonywania jakichkolwiek prac instalacyjnych, a jedynym kosztem przystosowania są niezbędne prace budowlane.
    Kolejny referat wygłosił dr Juergen Hertel w imieniu firmy Echelon. Referta pt. „Konsolidacja danych i integracja z IT” poświęcony był prezentacji i udowodnieniu tezy, że zarządzanie budynkami staje się częścią oprogramowania zarządzania przedsiębiorstwem. Przetwarzanie ogromnych strumieni danych pochodzących ze zintegrowanych systemów automatyki i bezpieczeństwa budynków, zwłasza organizacji i przedsiębiorstw o charakterze rozproszonym, posiadających setki lub tysiące zarządzanych obiektów umożliwia znaczą redukcję kosztów poprzez lepsze zarządzanie energią oraz lepsze zarządzanie i usprawnienie procesów biznesowych. Dzięki otwartości systemów i wykorzystaniu wszechobecnego Internetu możliwe jest zastosowanie najlepszych dostępnych na rynku branżowych narzędzi infromatycznych do analizy i optymalizacji w każdej branży i dziedzinie funkcjonowania złożonej organizacji gospodarczej. Wykładowca zwrócił uwagę, że właśnie firma Echelon, twórca technologii LonWorks, aktualnie dostarcza i rozwija składniki infrastruktury sieci sterującej umożliwiające łatwą integrację wielu lokalizacji firmowych w skali globalnej.
    Następnie w imieniu Krakowskiego Konsorcjum Automatyki Budynków zabrał głos pan Paweł Kwasnowski. Mówca przypomniał zakres instalacji elektrycznych, technologicznych i niskoprądowych występujących we współczesnych budynkach. Następnie zaprezentował w jaki sposób grupa krakowskich firm branżowych współdziałając przy budowie obiektów Kampusu im. 600-lecia Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie wyspecjalizowała się w poszczególnych zakresach prac oraz niezbędnej koordynacji i współdziałaniu przy realizacji całości prac zgodnie z założeniami systemu otwartego. Wystąpienie przedstawiciela KKAB było de facto wstępem do następnego referatu pt. „Kampus UJ – Doświadczenia eksploatacyjne z zarządzania nowoczesnym kompleksem uniwersyteckim z zastosowaniem IBMS”, który wygłosił pan inż. Marek Nurek. W niezwykle interesującym referacie prelegent przedstawił nie tylko doświadczenia z eksploatacji złożonego, zintegrowanego systemu BMS obejmującego 4 budynki Kompleksu Nauk Biologicznych nowego kampusu UJ, ale podzielił się z uczestnikami semiarium swoimi spostrzeżeniami co do całego procesu inwestycyjnego obiektów, które mają być obejmowane zintegrowanymi systemami sterowania i zarządzania. Szczególnie interesująco zabrzmiała zbieżność spostrzeżeń praktyka, osoby zajmującej się na co dzień eksploatacją systemu, z uwagami teoretycznymi prezentowanymi na seminarium w innych referatach. Pośród najważniejszych wniosków praktycznych wymienionych przez pana inż. Nurka z pewnością na uwagę zasługują – bezwględny wymóg zastosowania systemu otwartego, konieczność zapewnienia odpowiedniej rangi integratorowi i konsultantowi od samego początku projektowania inwestycji, uczestnictwo przyszłego administratora w całym procesie inwestycyjnym, współudział inwestora w koordynowaniu projektów branżowych, i wniosek koronny, który z ogromnym trudem przebija się do świadomości inwestorów – ważny jest „nie koszt budowy, a koszt eksploatacji”.
    Kolejny referat pt. „Przemiana i rozwój” zaprezentował przedstawiciel firmy Kieback & Peter, pan Frank Burkhard. W wystąpieniu przedstawiona została nieobecna dotychczas na polskim rynku automatyki budynków firma K & P oraz droga tej firmy od zamkniętego systemu firmowego do systemu otwartego bazującego na technologiiLonWorks. Przedstawione zostały rozwiązania techniczne oferowane przez firmę a także spektakularne implementacje takie jak sterowanie indywidualnym komfortem w pokojach Hotelu Marriott w Wiedniu oraz obejmująca ok. 12000 punktów obiektowych instalacja w centrali Alcatel w Paryżu.
    W imieniu europejskich grup użytkowników technologii LonWorks pan Paweł Kwasnowski wygłosił referat pt. „Cykl projektowania i wyboru” podsumowujący spostrzeżenia grup użytkowników z całej Europy dotyczące właściwej organizacji prac przy projektowaniu i realizacji systemów otwartych. W referacie zwrócono szczególną uwagę na konieczność zmiany relacji pomiędzy inwestorem, użytkownikiem i wykonawcą, w szczególności konieczność zaangażowania przyszłego użytkownika w cykl projektowania obiektu i jego funkcji na jak najwcześniejszym etapie procesu inwestycyjnego. Z pewną satysfakcją można było zauważyć zbieżność prezentowanych sugestii z wynikającymi z praktyki wnioskami przedstawionymi w referacie pana inż. Marka Nurka.
    Kolejne trzy referaty zawierały prezentacje praktycznych zastosowań różnych systemów funkcjonalnych współczesnych budynków. W referacie pt. „Zarządzanie oświetleniem z zastosowaniem magistrali LON” przedstawiciel firmy Philips Lighting Poland, pan Dariusz Szlezak zaprezentował współczesne produkty Philips Lighting dla realizacji wielofunkcyjnych systemów oświetlenia integrujących w sobie typowe pomieszczeniowe funkcje sterowania ogrzewaniem, klimatyzacją, żaluzjami i zabezpieczeniami. W kolejnym referacie pt. „Zastosowanie kart elektronicznych w zintegrowanych systemach inteligentnego budynku” przedstawiciel firmy Unicard S.A., pan Mirosław Kołda przedstawił możliwości nowoczesnych kart elektronicznych pod kątem modułowej implementacji wielu różnych zastosowań w zależności od rozwijających się potrzeb użytkownika.
    Następny referat pt. „LonWorks w telemetrii węzłów cieplnych firmy Dalkia Poznań” wygłosił pan Michał Przybylski. W referacie przedstawione zostały cele stosowania telemetrii w ciepłownictwie oraz interesująca aplikacja rozproszonego systemu telemetrycznego wykonanego w firmie Dalkia w Poznaniu w oparciu o technologię LonWorks. System obejmuje łącznie 213 węzłów cieplnych (docelowo 360 węzłów) i integrując w sobie urządzenia wielu różnych producentów oraz wiele standardów transmisji danych stanowi dobry przykład przemysłowego systemu otwartego.
    W podsumowaniu, na tle porównania właściwości techniczno-ekonomicznych różnych technologii możliwych do zastosowania w systemach telemetrycznych, referent uzasadnił prawidłowość wyboru do realizacji tematu technologii LonWorks współdziałającej z sieciami komputerowymi.
    Na zakończenie seminarium odbyła się krótka demonstracja „na żywo” przykładowej instalacji LonWorks, której nie oszczędził pan Murphie, udowadniając po raz kolejny prawdziwość swoich praw.
    W seminarium uczestniczyło łącznie 275 osób, w tym przedstawiciele wielu uczelni (Akademia Pedagogiczna, Akademia Rolnicza i AGH z Krakowa, Politechnika Krakowska, PolitechnikaSzczecińska, Politechnika Rzeszowska, Politechnika Wrocławska, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Zielonogórski), ponad 190 przedstawicieli 116 firm krajowych i zagranicznych (z Czech, Ukrainy i Litwy) oraz 65 studentów z całej Polski. W związku z tak dużym zainteresowaniem seminarium niezwykle przydatną okazała się transmisja z auli na ekran w foyer, dzięki czemu większość uczestników mogła na bieżąco śledzić przebieg seminarium pomimo braku wolnych miejsc w auli. W foyer i przyległych krużgankach odbywała się przez cały czas trwania seminarium wystawa, na której sponsorzy seminarium prezentowali swoją ofertę związaną z otwartymi systemami automatyki budynków. Szczególnym zainteresowaniem zwiedzających cieszyła się nowoczesna interakcyjna tablica/ekran prezentowana przez firmę Proteko. Wyróżniał się również sposób prezentacji Krakowskiego Konsorcjum Automatyki Budynków.
    Wydaje się, że Krakowskie Seminarium Building Open Systems 2005 pozostanie w pamięci uczestników i znajdzie odzwierciedlenie w bieżącej działalności wielu z nich. Wydawane na seminarium materiały informacyjno-szkoleniowe zawierały większość prezentowanych referatów oraz wiele ciekawych i potrzebnych w bieżącej praktyce projektowo-wdrożeniowej  danych technicznych. Organizatorzy planują również wydanie wszystkich referatów zaprezentowanych na seminarium w postaci skryptu.
    Pozostaje wyrazić nadzieję, że rozpoczęta tradycja krakowskich seminariów poświęconych otwartym systemom automatyki budynków będzie kontynuowana i za dwa lata Akademia Górniczo-Hutniczej będzie mogła znowu gościć zarówno specjalistów i praktyków prezentujących ciekawe referaty jak i równie licznie przybyłych zainteresowanych uczestników.